M2A

Virginia Clement
7 July 2017

CYNHADLEDD RHEOLI LLAID YSGARTHOL RHYNGWLADOL - CHENNAI, INDIA

Ar ddiwedd mis Chwefror, es i a tri chydweithiwr i Chennai yn India i fynychu’r 4ydd Gynhadledd Rheoli Llaid Ysgarthol (FSM) Rhyngwladol. Ar ôl llwyddiant y tair cynhadledd FSM cyntaf yn Hanoi (2015) a Durban (2011 a 2012), nod FSM4 oedd dod â gweithwyr proffesiynol sy’n gweithio yn y sector, llywodraethau ac ysgolheigion ynghyd i gefnogi’r fenter fyd-eang o ddosbarthu atebion cynaliadwy ar gyfer FSM.

Ar hyd o bryd, mae gan y byd boblogaeth o tua 7 biliwn, ac mae’n tyfu’n gyflym, gyda dros draean y boblogaeth yn dal i ddefnyddio’r stryd fel t? bach. Dros yr ychydig ddegawdau diwethaf, rhoddwyd pwyslais mawr ar ddarparu d?r glân, ond heb lanweithdra diogel i gyd-fynd â hyn, mae’r ymdrechion yn gallu bod yn ddiwerth. Os bydd hi’n bwrw glaw, bydd gwastraff dynol sy’n cael ei adael yn yr amgylchedd agored yn llifo’n syth i’n hafonydd, llynnoedd a’n cefnforoedd, a dyma yw prif achos heintiau ledled y byd.

Roedd y gynhadledd hon yn ffordd wych o blymio i faes ‘llaid’ ar ddechrau fy ymchwil. Roedd gwrando ar arbenigwyr yn y maes yn rhannu ac yn pendroni dros atebion posibl ar gyfer rheoli llaid ysgarthiol yn y byd datblygol yn gyffrous ac yn ysbrydoledig.

Cynhaliwyd y gynhadledd dros 4 diwrnod, gyda threfn safonol bob dydd, sef sgwrs agoriadol gan arbenigwr yn y maes, ac yna chyflwyniadau gan y diwydiant ac academyddion ledled y byd. Roedd tri llwybr ffocws i’r gynhadledd – ymchwil, astudiaethau achos a diwydiant, gyda phob un yn ystyried atebion arloesol ac ymarferol y mae modd eu tyfu o ran graddfa. Roedd yr hwyl yn dechrau gyda’r nos, ynghyd â thrafodaethau o gydweithio a mentrau ar y cyd.

Llwyddom i ddianc rhag oerfel braf y gwesty un bore i grwydro trwy Chennai. Penderfynom fynd ar droed, ac wrth i ni gamu o’r gwesty, cawsom ein taro gan don o wres ac arogl carthffosydd agored, ffyrdd eang yn llawn traffig heb farciau lonydd, a digonedd o tuk-tuks a mopeds. Mae Chennai, a elwid yn Madras yn flaenorol, yn ddinas borthladd, a dyma’r dref weithgynhyrchu fwyaf yn India. Fodd bynnag, gyda dinasoedd trefol poblog mawr, y daw’r slymiau, ac amcangyfrifir bod 30% o boblogaeth Chennai yn byw mewn slymiau a chytiau ar bob ochr y stryd – gyda glanweithdra gwael!

Gadawais y gynhadledd gyda rhagor o werthfawrogiad am y materion a’r problemau sy’n ymwneud â FSM, ond hefyd gyda dealltwriaeth glir bod angen i unrhyw ateb fod yn gynaliadwy a bod ag achos busnes cadarn yn sail iddo, er mwyn ei ddefnyddio yn y dyfodol. Edrychaf ymlaen at FSM5.