M2A

GWOBR I YMCHWILYDD M2A MEWN CYSTADLEUAETH TATA GROUP FYD-EANG

Mae ymchwilydd ym Mhrifysgol Abertawe, Alex Harold, wedi curo dros 5000 o ymgeiswyr i ennill gwobr ryngwladol am ei gwaith yn defnyddio proteinau sy’n tarddu o facteria pridd i ddatblygu gorchudd gwrth-gyrydu newydd ar gyfer dur.

Wedi’i drefnu gan Tata Group, mae’r gystadleuaeth yn amlygu ac yn gwobrwyo arloesi ymchwil a datblygu, ar draws gweithgarwch Tata. Roedd hyn yn golygu bod cynnig Alex wedi cystadlu yn erbyn prosiectau o adrannau fel Tata Steel Europe, Jaguar Landrover a Tata Global Beverages. 

O’r 5000 o gynigion, cafodd 51 o dimau eu dewis ar gyfer y rhestr fer, a chael eu cynrychioli yn y rownd derfynol ym Mumbai. Cafodd prosiect Alex ei gyhoeddi fel enillydd y wobr “Dare to Try”, sef un o’r deuddeg categori yn y gystadleuaeth.

Mae Alex yn fyfyriwr doethuriaeth peirianneg TATA Steel UK ym Mhrifysgol Abertawe. Enw ei phrosiect buddugol oedd ‘Superhydrophobic Coatings from Bacterial Proteins’. Mae deunydd “hydroffobig” yn cadw d?r allan – deunydd sy’n dal d?r, yn y bôn.

water drops on bacteria coating

Llun: diferion d?r lliw ar blât agar gyda bacteria “streptomyce”

Mae amddiffyn yn erbyn cyrydu yn hanfodol yn y diwydiant dur, sy’n gweithgynhyrchu cynnwys o ansawdd uchel a ddefnyddir mewn sectorau fel adeiladu, pecynnu, awyrofod ac awyrennau, a’r diwydiant ceir.

Gall y gorchuddion newydd ddarparu dewis mwy ecogyfeillgar na’r gorchuddion a ddefnyddir ar hyn o bryd, heb golli unrhyw berfformiad.

Cafodd y gwaith ymchwil ei ariannu trwy Ganolfan Hyfforddiant Doethuriaeth COATED, gyda chymorth gan y Cyngor Ymchwil Peirianneg a’r Gwyddorau Ffisegol (EPSRC) a Chronfa Gymdeithasol Ewrop trwy Swyddfa Cyllid Ewropeaidd Cymru (WEFO).

Gwobr Alex yw’r enghraifft ddiweddaraf o arbenigedd Prifysgol Abertawe mewn gwaith ymchwil ym maes dur. Hefyd, mae’n dangos y bartneriaeth agos rhwng y Brifysgol a Tata, gan gynnwys y ddoethuriaeth beirianneg sy’n cynhyrchu graddedigion medrus ar gyfer y diwydiant dur.

Esboniodd Alex Harold y gwaith ymchwil y tu ôl i’w prosiect buddugol:

"Roedden ni eisiau rhoi cynnig ar orchudd wedi’i ysbrydoli gan natur yn ogystal â defnyddio elfennau biolegol i ddarparu ateb i broblem ddiwydiannol. Mae arwyneb cell bacteria pridd cyffredin (Streptomyces sp.) yn hydroffobig ac yn amddiffyn yr organeb rhag sychu, ac felly sut mae d?r yn symud ar draws rhwystr y gell.  

Tynnom y bioddeunydd hwn allan a’i hydoddi i greu toddiant protein a fyddai’n hunan-gydosod ynghyd â rhyngwynebu hydroffobig / hydroffilig. Trwy ddefnyddio’r nodwedd hon, roedd modd i ni orchuddio cynnyrch dur a chynhyrchu gorchudd protein cadarn â thrwch o lai na 10 nanometr, sy’n gallu gwrthsefyll berwi a rhewi, a lleihau’r potensial ar gyfer cyrydu".

Dywedodd Dr Geertje van Keulen o’r Sefydliad Gwyddor Bywyd yn Ysgol Feddygaeth Prifysgol Abertawe, sef arweinydd academaidd y prosiect:

"Llwyddodd Alex i ddatblygu ffordd gyffrous, ecogyfeillgar a chadarn o atal cyrydu ar gyfer TATA Steel. Mae ei gwaith wedi’n galluogi i ddatgloi astudiaethau cymwysiadau eraill: yn ddiweddar, rydym wedi derbyn dau ddyfarniad cyllid ymchwil gan y Cyflymydd Amddiffyn a Diogelwch ar gyfer datblygu deunyddiau protein ymhellach ar gyfer y sector Amddiffyn."

Ychwanegodd y goruchwylydd diwydiannol Dr Jon Elvins:

"Mae elfen ryngddisgyblaethol y prosiect wedi gweithio’n dda, ac mae wedi darparu cysyniad newydd ar gyfer atal cyrydu".

 600 x 670

Llun:  Dr Alex Harold gyda’i gwobr, yn yr Academi Deunyddiau a Gweithgynhyrchu (M2A) ym Mhrifysgol Abertawe, sy’n ganolfan arbenigedd ar gyfer ymchwilio i ddeunyddiau, gan gynnwys dur

 

7 June 2017