M2A

CREU DIWYDIANT DUR A METEL AR GYFER YR 21AIN GANRIF

Cymerwyd cam mawr ymlaen i sicrhau bod dur yng Nghymru a’r DU yn barod ar gyfer y dyfodol, gydag agoriad y Sefydliad Dur a Metelau newydd ym Mhrifysgol Abertawe.

Cafodd y Sefydliad newydd, a fydd yn arweinydd byd-eang ym maes ymchwil dur a metelau, ei agor heddiw (dydd Iau 8 Chwefror) gan Brif Weinidog Cymru, Carwyn Jones.

Sami opening corridor shot

Bydd y ganolfan ymchwil ac arloesi fyd-arweiniol yn gweithio ar y cyd â’r diwydiant a chanolfannau rhagoriaeth eraill yn y DU ac yn fyd-eang er mwyn ysgogi arloesi o ran cynnyrch a pherfformiad er mwyn creu diwydiant dur a metelau sy’n addas ar gyfer y 21ain ganrif. Prifysgol Abertawe, gyda’i hanes hir o ymchwilio i ddur a metel a’i leoliad ger y prif weithfeydd dur ym Mhort Talbot, yw’r cartref naturiol ar gyfer arloesi yn y diwydiant dur a metelau.

Daeth Mr Bimlendra Jha, Prif Swyddog Gweithredol Tata Steel UK, a’r Athro Richard B Davies, Is-Ganghellor Prifysgol Abertawe, gyda’r Prif Weinidog i’r lansiad.

Dangosodd Ernst Hoogenes (Pennaeth Ymchwil a Datblygu Tata Steel Europe), Steve Jones (Cyfarwyddwr Gweithrediadau - ‎Celsa Manufacturing), a Martin Brunnock (Cyfarwyddwr Ymchwil, Datblygu a Thechnegol Tata Steel UK) eu cefnogaeth yn y digwyddiad. Roedd cynrychiolwyr o’r diwydiant, academia, busnesau bach a chanolig, undebau cymunedol, y llywodraeth a staff y Sefydliad Dur a Metelau hefyd yn bresennol.  

SaMi launch 3

Dywedodd Is-Ganghellor Prifysgol Abertawe, yr Athro Richard B Davies:

‌“Mae dur yn ddiwydiant sylfaenol sy’n cynorthwyo cadwyni cyflenwi gweithgynhyrchu ac adeiladu uwch strategol. Mae diwydiant dur ffyniannus yn hanfodol ar gyfer cael sail weithgynhyrchu ffyniannus yng Nghymru a’r DU. Mae ymchwilio ac arloesi’n sbarduno dur i fod yn un o ddiwydiannau mawr yr 21ain ganrif, yn cyflwyno cynnyrch newydd, lefelau perfformiad a phosibiliadau ailgylchu.  

“Mae Prifysgol Abertawe wedi bod ar flaen y gad o ran arloesi yn y diwydiant metelau erioed. Mae hyn yn parhau i fod yn wir heddiw. Mae gennym gyfoeth o arbenigedd a thalent, a rhwydwaith gyfoethog o bartneriaethau yn y diwydiant. Rydym yn teimlo’n angerddol dros weithio gyda’r diwydiant  a phartneriaid ymchwil i adeiladu dyfodol dur llwyddiannus a chynaliadwy trwy ragoriaeth arloesol a chyflenwad o bobl dalentog.”

SaMI launch 1

Dywedodd y Prif Weinidog, Carwyn Jones:

“Mae Llywodraeth Cymru yn gefnogwr diflino o ddiwydiant dur Cymru, ac rwyf wrth fy modd ein bod ni’n buddsoddi dros £2 miliwn yn y cyfleuster hwn sy’n torri tir newydd.  

“Mae’r sefydliad yn arwydd clir nad yw dur Cymru’n ddiwydiant ar gyfer y gorffennol – mae’n ddiwydiant ar gyfer y dyfodol. Bydd cynyddu’r gwaith ymchwil a datblygu yn y sector dur yn helpu i adeiladu galluoedd a chystadleurwydd y diwydiant a mynd i’r afael â heriau’r dyfodol.

“Rwy’n edrych ymlaen at weld y sefydliad yn gweithio gyda busnesau, prifysgolion, colegau a gyda ni yn y Llywodraeth i ysgogi arloesedd a helpu i sicrhau dyfodol cynaliadwy ar gyfer ein diwydiant dur.”

SaMI launch 2

Dywedodd Bimlendra Jha, Prif Swyddog Gweithredol Tata Steel UK:

‌“Mae Prifysgol Abertawe, ynghyd â Phrifysgol Warwick, yn rhan o’n strategaeth dwy ganolfan ar gyfer gwaith ymchwil a datblygu cydweithredol gyda phrifysgolion. Mae integreiddio’r cyfleuster newydd hwn yn Abertawe gyda’n rhwydwaith bresennol o ymchwilwyr mewn gwahanol brifysgolion yn y DU yn garreg camu ar gyfer ein hymagwedd at arloesi lle mae pawb ar eu hennill. Bydd yr ymchwilwyr yn cael problemau byd go iawn i’w datrys, a bydd Tata Steel yn dod â’i arbenigedd a’i adnoddau i roi hwb i syniadau arloesol.”

SaMI yw rhagflaenydd Canolfan Arloesedd Dur Cenedlaethol y DU (UK-NSIC) a fydd yn cael ei ariannu trwy fargen ddinesig rhanbarth Bae Abertawe, a bwriedir iddo fod yn weithredol erbyn 2020. Mae’n gyfleuster arloesi mynediad agored sy’n darparu ymchwil ac arloesi ar gyfer y diwydiannau dur, metelau a gweithgynhyrchu o leoliad dros dro ar gampws Singleton y Brifysgol.  

Crëwyd y sefydliad yn sgil partneriaeth strategol rhwng Tata Steel a Phrifysgol Abertawe, sydd wedi llofnodi contract cydweithredu tymor hir â’r Brifysgol i ddarparu gwasanaethau ymchwil ac arloesi i’r cwmni. Mae Tata wedi rhoi amrywiaeth eang o gyfarpar ymchwil i’r Brifysgol ac mae’n darparu 45 o staff ymchwil a datblygu diwydiant i weithio ochr yn ochr ag 20 o aelodau staff ymchwil newydd yn y Brifysgol. Hefyd, mae Tata wedi ymrwymo i roi cyllid blynyddol i gyfrannu at redeg y Sefydliad.

Mae SaMI wedi’i arfogi i alluogi cwmnïau i wneud datblygiadau wrth ddatblygu prosesau ac aloeon, profi mecanyddol a nodweddu deunyddiau, a bydd yn ehangu ei feysydd ffocws yn gyflym i ddatblygu technolegau proses tarfol, economïau cylchol a symbiosis diwydiannol, creu dur di-garbon, datblygu cynnyrch a Diwydiant 4.0.

Bydd y ganolfan yn gweithio gyda Phrifysgolion Caergrawnt, CRM, Imperial, Warwick a Sheffield, yn ogystal â’r canolfannau Catapwlt, a Chaerdydd a Phrifysgol De Cymru.

Bydd ymagwedd mynediad agored y Sefydliad yn darparu gwasanaethau Ymchwil ac Arloesi ar gyfer: Celsa Steel, Calsonic - Kansei, Crown Packaging, Darlow Lloyd, Gestamp-Tallent, Harsco, Sandvik Osprey, Royal Mint, Tata Steel, Tarmac Lafarge, Timet, Vale ac Wallcolmonoy, Weartech, ac mae pob un ohonynt wedi addo eu cymorth, tra bod cwmnïau eraill mewn trafodaethau.

Sylwadau cefnogol:

Luis Sanz, Prif Weithredwr a Rheolwr Gyfarwyddwr, Celsa UK Holdings: “Mae CELSA UK yn gyffrous bod y Sefydliad Dur a Metelau wedi cael ei sefydlu, ac rydym yn edrych ymlaen at weithio gyda’n gilydd dros y blynyddoedd nesaf i fanteisio ar y cyfleoedd a’r heriau rydym yn eu hwynebu mewn ffordd gydweithredol ac arloesol. Yn enwedig, a ninnau’n un o’r cwmnïau ailgylchu mwyaf yn y DU, rydym yn edrych ymlaen at gymorth y Sefydliad wrth barhau i yrru ein cynaliadwyedd a pharhau i wella ein cyfraniad at yr economi gylchol.”

Dywedodd Peter Martin, Vale Europe Limited: “Mae hwn yn adnodd pwysig i’r diwydiannau dur a metelau lleol. Hefyd, bydd yn fuddiol i gyflenwyr yn y diwydiannau hyn wrth i’w waith ymchwil gryfhau’r wybodaeth a’r arbenigedd yn yr ardal leol.” 

Dywedodd Dr Anthony Baker, Pennaeth Gweithrediadau Cylchrediad Ceiniogau yn y Bathdy Brenhinol: “Fel bathdy allforio mwyaf y byd, mae gan y Bathdy Brenhinol enw da iawn am ei lwyddiannau ymchwil a datblygu, ac mae’n arloesi’n gyson er mwyn bod ar flaen y gad ym maes bathu ledled y byd, felly rydym yn croesawu canolfan ragoriaeth SaMI ym Mhrifysgol Abertawe. Bydd effaith yr atebion arloesol a’r lefelau perfformiad uwch y bydd SaMI yn si?r o’u hysgogi yn cyfrannu at gynaliadwyedd diwydiant dur a metelau y DU, a’i arfogi i wynebu heriau’r dyfodol. Rydym yn edrych ymlaen at weithio gyda thîm SaMI.”

Arloesi dur yn y 21ain ganrif: mewn rhifau

Arloesiadau Prifysgol Abertawe yn gwneud gwahaniaeth:

  • £105,000 yr awr – cost atal cynhyrchu mewn gweithfa geir yn sgil problemau ansawdd arwyneb dur, wedi’i gywiro gan arbenigwyr delweddu Prifysgol Abertawe
  • £1.1 miliwn y flwyddyn – arbedion effeithlonrwydd yn ffwrnais chwyth Port Talbot diolch i waith modelu ar ddyluniadau llithrfeydd gan ymchwilydd ym Mhrifysgol Abertawe
  • £4.2 miliwn y flwyddyn – arbedion yn sgil elfen droelli well yn ffwrnais chwyth Port Talbot, a ddatblygwyd gan ymchwilydd ym Mhrifysgol Abertawe
  • 85,000 o dunelli – cyflenwad dur a newidiwyd i Bort Talbot ar ôl i ddadansoddwyr Prifysgol Abertawe amlygu problem gyda’r dur staenio sydd ei angen ar Cogent Steel yng Nghasnewydd, a fewnforiwyd o’r Iseldiroedd
  • £48 miliwn y flwyddyn – gwerth y dur trydanol ychwanegol a gynhyrchwyd gan Cogent Steel ar ôl i ymchwilwyr Prifysgol Abertawe wella’r gorchuddion cyrydu
  • 40 mlynedd – hyd y cyfnod sicrwydd ar gyfer dur sydd wedi’i drin â thechnegau gwrth-gyrydu newydd a ddatblygwyd gan Brifysgol Abertawe
  • £66 miliwn y flwyddyn – amcangyfrif arbedion ynni os bydd 20% o’r gwres dros ben o Bort Talbot yn cael ei gadw a’i ailddefnyddio gan ddefnyddio deunydd ynni thermol newydd a ddatblygwyd ym Mhrifysgol Abertawe

Prifysgol Abertawe – cartref naturiol i arloesedd yn y diwydiant dur a metelau, sy’n darparu arloesedd trwy bartneriaethau

  • 160 – nifer fras yr ymchwilwyr sy’n gweithio ym Mhrifysgol Abertawe ar arloesedd yn ymwneud â dur
  • 6 – pellter mewn milltiroedd rhwng Campws y Bae Prifysgol Abertawe a gweithfeydd dur Port Talbot
  • 98 – sawl blwyddyn y mae Prifysgol Abertawe wedi bod yn gweithio gyda’r diwydiant metelau, ers cael ei sefydlu ym 1920 i fodloni anghenion y diwydiant
  • 4 – nifer y gweithfeydd dur sydd o fewn taith awr o hyd yn y car o Brifysgol Abertawe, sy’n cynnwys tua 6067 o weithwyr
  • 120 – technolegwyr cymwys graddedig a doethur o Brifysgol Abertawe sy’n gweithio yn y diwydiant dur yng Nghymru yn unig
  • 1 angstrom – (un deg-biliynfed o fetr) – maint y micros delweddu newydd  

8 February 2018